Dənizaltı Kabellərdə Yeni Marşrut: Şimal Qütbü Üzərindən Asiyaya İnternet Xətti

Şimal Qütbü üzərindən dənizaltı kabel xətti çəkilməsi mümkündürmü? Avropa Birliyi bu suala müsbət cavab tapmağa çalışır. Avropa ilə Asiya arasındakı internet trafikini təhlükəsizləşdirmək məqsədilə Şimal Qütbü üzərindən keçəcək iki yeni dənizaltı kabel xətti üzərində işlər aparılır. Layihələrdən biri Kanadanın Şimal-Qərb Keçidindən istifadəni hədəfləyir, digəri isə İskandinaviyadan başlayaraq birbaşa Şimal Qütbü üzərindən irəliləməyi planlaşdırır.

Niyə Şimal Qütbü üzərindən dənizaltı kabel xətti?

Avropa ilə Asiya arasındakı internet trafikinin təxminən 90 faizi Yaxın Şərq bölgəsindən keçir. Son illərdə bu bölgədə yaşanan qeyri-sabitliklər alternativ marşrut axtarışını zəruri edib. Xüsusilə 2024-cü ildə Qırmızı dənizdə bir gəminin lövbərinin dənizaltı kabelləri qoparması və təmir prosesinin dörd aydan çox davam etməsi bölgənin nə qədər həssas olduğunu açıq şəkildə nümayiş etdirdi.

Bu hadisələr fonunda Avropa Birliyinin digər dövlətlərin nəzarətindəki ərazilərdən asılı qalmadan Asiyaya çıxış əldə etmə istəyi güclənib. Polar Connect layihəsi məhz bu ehtiyacdan doğulub.

Polar Connect layihəsi və qarşıdakı çətinliklər

Polar Connect adlandırılan bu təşəbbüs, Avropanın Asiyaya çatması üçün yeganə müstəqil alternativ marşrut kimi ön plana çıxır. Lakin layihənin həyata keçirilməsi ciddi texniki və ekoloji maneələrlə üzləşir.

Şimal Qütbündəki nəhəng buz kütlələri və aysberqlər dəniz dibindəki kabellər üçün böyük təhlükə yaradır. Bölgənin ağır şərtlərində kabel çəkmək üçün xüsusi buzqıran kabel döşəmə gəmilərinə ehtiyac var. Hazırda belə əməliyyatları icra edə biləcək kifayət qədər avadanlıq mövcud deyil.

Texniki çətinliklərə əlavə olaraq, təmir xərclərinin yüksəkliyi və mümkün nasazlıqlarda uzunmüddətli kəsintilərin yaşanma ehtimalı layihənin iqtisadi davamlılığı barədə sual işarələri yaradır. Bütün bu çətinliklərə baxmayaraq, Avropa Birliyi 2030-cu ilə qədər kabel xəttini istismara verməyi hədəfləyir.

Qlobal miqyasda yeni internet marşrutları

Yaxın Şərqdəki darboğazdan qaçınmaq istəyən yalnız Avropa Birliyi deyil. Texnologiya nəhəngləri də oxşar axtarışlar aparır. Meta şirkəti 2025-ci ilin əvvəllərində elan etdiyi Project Waterworth layihəsi ilə Yaxın Şərq və Malakka boğazı kimi kritik keçid nöqtələrini yan keçməyi planlaşdırır.

Bu layihələrin hamısı geosiyasi gərginliklərdən təsirlənməyəcək etibarlı bir informasiya magistralı yaratmağı hədəfləyir. Şimal Qütbündəki ağır iqlim şəraitinin 2030-cu il təqviminə necə təsir edəcəyi isə hələlik naməlum olaraq qalır.

Dənizaltı kabel infrastrukturu, bulud xidmətlərindən tutmuş rəqəmsal abunəliklərə qədər hər şeyin əsasını təşkil edir. Etibarlı internet bağlantısı olmadan Netflix, Spotify, ChatGPT Plus və digər premium xidmətlərdən fasiləsiz istifadə mümkün olmaz. based.az olaraq biz bu rəqəmsal xidmətlərə münasib qiymətlərlə çıxış təmin edirik. Netflix, Spotify, ChatGPT Plus, Canva Pro və daha bir çox premium hesab based.az platformasında aktiv edilə bilər.