Bayraktar Kızılelma üçün ilk ixrac müqaviləsi: Endoneziya 12 insansız döyüş təyyarəsi alır

Bayraktar Kızılelma insansız döyüş təyyarəsi ilk beynəlxalq ixrac müqaviləsinə imza atıb. İstanbulda keçirilən SAHA 2026 sərgisində Baykar şirkəti ilə Endoneziya Müdafiə Nazirliyi arasında bağlanan razılaşma nəticəsində Endoneziya bu təyyarənin dünyada ilk xarici istifadəçisi olur. İlk mərhələdə 12 ədəd təyyarənin təhvil verilməsi nəzərdə tutulur, lakin müqavilədəki opsionlar bu rəqəmi 48-ə qədər artırmağa imkan yaradır.

Kızılelma müqaviləsinin detalları və təhvil cədvəli

Endoneziya ilə imzalanan bu iri həcmli razılaşma yalnız məhsul satışını deyil, eyni zamanda uzunmüddətli texnoloji tərəfdaşlığı da əhatə edir. Baykar şirkətinin baş direktoru Haluk Bayraktar və Endoneziyalı tərəfdaş firma Republikorp rəsmiləri arasında imzalanan protokol region ölkələri üçün də presedent yaradır. Müqaviləyə görə ilk 12 ədədlik Kızılelma filosunun 2028-ci ildən etibarən Endoneziya Hərbi Hava Qüvvələrinin inventarına daxil olması gözlənilir.

Razılaşmanın diqqət çəkən digər mühüm məqamı texniki xidmət və dəstək prosesləridir. Endoneziyada qurulacaq yerli texniki xidmət mərkəzi sayəsində təyyarələrin istismarı birbaşa regionda həyata keçiriləcək. Bu vəziyyət Türkiyənin müdafiə sənayesindəki "yalnız satma, texnologiya və ekosistem qur" yanaşmasının əks-sədası kimi qiymətləndirilir. Qeyd edək ki, Endoneziya əvvəlki illərdə Akıncı PİHA və Bayraktar TB2 üçün də müqavilələr imzalayaraq türk insansız hava aparatlarına olan etibarını artıq təsdiqləmişdi.

İnsansız döyüş təyyarəsi bazarında Kızılelma və rəqibləri

Bayraktar Kızılelma dünyada sürətlə yayılan "Loyal Wingman" (Sadiq Qanad Yoldaşı) konsepsiyasının ən iddialı nümayəndələri sırasındadır. Lakin bu sahədə tək deyil. Qlobal bazarda Kızılelmanın qarşısında ciddi rəqiblər dayanır:

• Boeing MQ-28 Ghost Bat: Avstraliya və ABŞ əməkdaşlığı ilə hazırlanan bu təyyarə xüsusilə süni intellekt dəstəkli avtonom uçuş qabiliyyətləri ilə seçilir.
• Kratos XQ-58 Valkyrie: ABŞ-ın aşağı məsrəfli və itirilə bilən insansız döyüş təyyarəsi layihəsi olaraq diqqət çəkir.
• Sukhoi S-70 Okhotnik-B: Rusiyanın ağır sinif stealth insansız təyyarəsi Kızılelmaya nisbətən daha böyük gövdəyə malikdir, lakin manevr qabiliyyəti baxımından fərqli sinifdə yer alır.
• Dassault nEUROn: Avropanın ortaq layihəsi olaraq hazırlanan bu platforma stealth xüsusiyyətli kəşfiyyat və hücum tapşırıqlarına yönəlib.

Kızılelmanı bu rəqiblərindən fərqləndirən ən əsas xüsusiyyət TCG Anadolu və oxşar qısa uçuş-enmə zolağına malik gəmilərdən qalxıb-enə bilmə qabiliyyətidir. Bu xüsusiyyət təyyarəni dəniz əməliyyatlarında strateji güc çarpanına çevirir.

Texniki göstəricilər və döyüş gücü

Kızılelma 1.500 kiloqramlıq faydalı yük tutumu ilə silah daşıma baxımından olduqca geniş profil təqdim edir. Gövdə daxilində daşıdığı raketlər sayəsində aşağı radar görünürlüyünü qoruyan təyyarə AESA radarı ilə yüksək situasiya fərqindəliyi təmin edir.

0,6 Mach seyir sürətinə malik olan platforma gələcəkdə hazırlanacaq variantları ilə səsdən sürətli hədəflərə çatmağı planlaşdırır. 35.000 fut əməliyyat yüksəkliyində 5 saat havada qala bilən Kızılelma yalnız yer hədəfləri üçün deyil, hava-hava silahları ilə pilotlu döyüş təyyarələrinə qarşı da tapşırıqlar icra edə bilir.

Endoneziya türk müdafiə məhsullarına marağını artırır

Endoneziyann Kızılelma seçimi təsadüfi deyil. Cakarta hökuməti əvvəlki dövrdə 48 ədəd milli döyüş təyyarəsi KAAN üçün niyyət bəyannaməsi imzalamış və 10 milyard dollarlıq nəhəng müdafiə paketi üzərində razılığa gəlmişdi. Bundan əlavə, dəniz qüvvələri üçün MİLGEM İstif sinfi freqatlar istiqamətində də əməkdaşlıq aparılır. Bu vəziyyət Cənub-Şərqi Asiyanın ən böyük iqtisadiyyatlarından biri olan Endoneziyann müdafiə arxitekturasını türk mühəndisliyinə etibar etdiyini göstərir.