40 illik Xbox karyerasının sonu

Phil Spencer Microsoft-da 1988-ci ildən idi. 2014-cü ildən isə Xbox bölməsinə rəhbərlik edirdi. İndi isə rəsmi şəkildə təqaüdə çıxır və şirkətdən ayrılır. Qərarı 2025-ci ilin payızında verib və bunu CEO Satya Nadella ilə əvvəlcədən planlaşdırıb. Bununla yanaşı Xbox prezidenti Sarah Bond da şirkətdən ayrılır. Bu, Xbox rəhbərliyində ciddi dəyişiklik deməkdir.

Spencer 12 il Gaming rəhbəri olub və ümumilikdə Microsoft-da 38 il işləyib. Onun dövründə Xbox Series X/S buraxılıb, Game Pass genişlənib, Mojang, ZeniMax Media və Activision Blizzard kimi böyük satınalmalar həyata keçirilib. Nadella bildirib ki, Spencer Gaming biznesini demək olar üç dəfə böyüdüb. Amma son rübdə Microsoft-un oyun gəlirləri təxminən 10% azalıb, halbuki şirkətin ümumi gəliri artıb. Şirkət oyun bölməsində dəyərsizləşmə xərci də açıqlayıb. Yəni fon tam sakit deyildi.

Phil Spencer kimdir və gördüyü işlər

Spencer 1988-dən Microsoft-un içindəydi, 2014-dən də Xbox-un başına keçdi. Onun dövrünün ən böyük izi Game Pass oldu: Xbox tək konsol satışı ilə yox, platforma kimi böyüməyə başladı. Üstünə bir də nəhəng satınalmalar gəldi: Minecraft tərəfi, Bethesda tərəfi, sonra Activision Blizzard. Kağız üstündə “güclü portfel” kimi görünür. Xbox Series X/S də onun dövründə çıxdı, “hardware var” demək üçün hər şey vardı. Amma problem burdan sonra başladı: son 1-2 ildə Xbox-un ümumi havası yaxşı deyildi. Yeni nəsil konsol mövzusunda, açıq ara Playstation ilə rəqabət edə bilmədi. Spencer-in dövrü bir tərəfdən “Xbox-u xilas etdi”, o biri tərəfdən də “Xbox kimliyini itirir” tərzində oldu. Yəni adamı ya tam qəhrəman, ya da tam günahkar etmək düz çıxmır, amma son dönəmdə Xbox-un yolu çox da rahat getmirdi, bunu da danmaq olmaz.

Yeni Xbox CEO-su kimdi, Xbox bundan sonra necə olacaq

Yeni CEO Asha Sharma-dir. Ən qəribə tərəf də elə budur: onun oyun sənayesində təcrübəsi demək olarki yoxdur, daha çox AI və məhsul tərəfdən gəlir, əvvəllər Instacart və Meta kimi yerlərdə idarəçi olub. İndi bu profili gətirib Xbox kimi ağır bir brendin başına qoymaq bir az “işbilməzlik” havası verir. Üstəlik Phil Spencer taxtı bir gündə verib çıxmır, bu müddət Sharma-ya məsləhətçi kimi dəstək olacaq, yəni Microsoft özü də bilir ki, bu keçid “buyur açar səndə” qədər sadə deyil. Sharma-nın ilk böyük vədi “Xbox-u köklərinə qaytarmaq”dır. Burda “köklərə qayıdırıq” cümləsi bir az risklidir, çünki oyun sektorunda bu şüarı çox eşitmişik, çox vaxt da nəticə elə bil reklam cümləsi kimi qalır. Assassin’s Creed Mirage və Black ops 7 buna ən yaxşı nümunədir : neçə dəfə “qayıtdıq” deyilib, sonra yenə işi batırıblar.
Sharma-nın oyunçular üçün ən “normal” görünən fikri AI mövzusundadır: “ruhsuz AI ilə ortalığı doldurmayacağıq, oyun insan işi, sənətdir” deyir. Bu yaxşı səslənir, amma eyni açıqlamada “monetizasiya və AI gələcəyi formalaşdıracaq” da var, yəni yenə biznes xətti qalır, sadəcə “ucuz AI slop etmərik” deməyə çalışırlar. Xbox-un bundan sonra necə olacağı bir cümləyə baxır: ya konsol ruhunu həqiqətən möhkəmləndirəcəklər, ya da “Xbox hər yerdədir” xəttini daha da artırıb brendi tam platformaya çevirəcəklər. Son illərki qarışıqlığı nəzərə alsaq, Sharma-nın əsas işi konkret nəticə göstərmək olacaq.